ABD ve Çin iki süper güç. Bu iki süper gücün çatışma endişesi bir süreden beri dünya gündeminde çeşitli olaylar nedeniyle konuşulup tartışılıyor.
Bu endişe ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretinde bir kez daha gündeme getirildi. Hem de Çin Devlet Başkanı Şi Jinping tarafından… Çin lideri Şi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump’ın önünde tarihi bir kavrama gönderme yaptı ve dünyanın en büyük iki gücü arasında çatışma endişesini vurguladı.
BBC Türkçe’de yer alan habere göre Çin lideri, Pekin’de Trump ile biraraya geldiği zirveye ticaret anlaşmazlıkları, teknolojik rekabet ve Tayvan konusunda artan gerilim damgasını vurdu. Şi Jinping bu ortamda Tukidides Tuzağı’ndan söz etti. Çin lideri bu kavramı değişik nedenlerle daha önce de kullanmıştı, ama Trump ile yaptığı görüşmede bir kez daha dile getirmesi dikkat çekti.
Peki nedir Tukidides Tuzağı?
“Tukidides Tuzağı” akademisyenler ve uzmanlar tarafından, yükselen bir güç yerleşik bir gücü yerinden etme tehdidi oluşturduğunda ortaya çıkan çatışma riskini tanımlamak için kullanılan bir kavram.
Bu olguyu ilk olarak “bilimsel tarih yazımının” ve siyasi gerçekçilik okulunun babası olan Atinalı Tukidides, 2500 yıl önce (MÖ 5. yüzyıl) Peloponez Savaşı’nı anlatırken kullandı.
Ona göre, yükselen Atina ve bunun o dönemde yerleşik güç olan Sparta’da yarattığı korku, kaçınılmaz olarak bir savaşı tetikledi.
Birçok gözlemci, günümüz Çin’ini Atina’ya, Amerika Birleşik Devlerlerini de Sparta’ya benzetiyor. Yani ABD, küresel egemenliğini korumaya çalışan yerleşik bir güç.
Tukidides, iki rakip güç arasındaki güç dengesindeki hızlı değişimden kaynaklanan kaçınılmaz gerilime odaklanmıştı. Çin’in yükselişi kadar hızlı ve önemli bir değişim daha önce hiç yaşanmadı.
10 yıldan fazla bir süredir bu ifade üniversitelerde, stratejik çalışmalar merkezlerinde ve diplomatik çevrelerde, özellikle Çin’in ekonomik, teknolojik ve askeri yükselişi küresel güç dengesini dönüştürdüğünden giderek daha fazla ilgi görüyor.
Her durumda tarih önceden belirlenemiyor. Bu teori hep doğru çıkmadı ve genellikle büyük güçlerin rekabetlerinin tehlikeleri konusunda uyarı yapmak için kullanılıyor.