İnsanlık tarihi bir yönüyle savaşlar ve katliamlar tarihidir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünyanın en büyük katliamlarından biri Avrupa’nın ortasında Bosna’da yaşandı. Srebrenitsa katliamının üzerinden 31 yıl geçti. Bundan 31 yıl önce Sırp askerleri BM koruması altındaki Srebrenitsa’ya girerek 8 bin müslümanı katletti.
Aradan geçen onca zamandan bu yana Srebrenitsa katliamına yönelik adalet beklentisi sürüyor. hayatını kaybedenlerinin tamamının kimlikleri saptanabilmiş değiş. O yüzden geride kalanlar adaletin tam anlamıyla yerini bulduğunu düşünmüyor.
BM 2024’te, katliamın başladığı gün olan 11 Temmuz’u “Soykırım Kurbanlarını Anma Günü” ilan etse de geride kalanlar için adalet arayışı sürüyor. Sırbistan ve Bosna-Hersek içindeki özerk Sırp idaresi ise 1995’te yaşananları soykırım olarak kabul etmiyor.
Katliamın sorumlusu General Ratko Mladiç yargılanıp ceza alsa da hâlâ milliyetçi Sırplar arasında saygı duyulan bir isim. Katliamdan sonra 16 yıl gizlenen ve 2011 yılında Sırbistan’ın bir köyünde yakalanan Ratko Mladiç, Lahey’deki uluslararası mahkemede yargılanarak ömür boyu hapis cezası aldı. Halen cezaevinde bulunan Mladiç 84 yaşında.
Srebrenitsa katliamı Yugoslavya’nın dağılmasıyla başlayan ve 1992-1995 yılları arasında üç yıl süren Bosna Savaşı’nın son günlerinde yaşandı. Savaş sırasında çevre bölgelerden kaçan binlerce Boşnak’ın sığınmasıyla Srebrenitsa’da nüfus yaklaşık 40 bine ulaşmıştı. Birleşmiş Milletler’in koruması altındaki Srebrenitsa’ya giren Sırp askerler kadınlar ve kız çocuklarının otobüslerle bölgeden taşınmasına izin verdi ancak erkekler ve oğlan çocuklarının ayrılması yasaklandı.
İlerleyen günlerde ormanda saklanarak hayatta kalmaya çalışan binlerce insanın öldürüldüğü bir katliam süreci başladı.
Srebrenitsa’da yaklaşık bir haftada 8 binden fazla Müslüman yetişkin erkek ve çocuğun öldürüldüğü belgelerle kanıtlanmış durumda. Yıllardır süren DNA işlemlerine rağmen hâlâ bu kişilerin yüzlercesinin kalıntıları bulunabilmiş değil.